No.79
1. සිධ [අමෙ]තය- අසගිරයහ පුත අමෙතය අහලය පයගල ක-අහලි-පවත- වහරෙ අකිතෙ
සග-
2. අරබ කරව (වදමණ) ක අහලවි අකඩ- තනහි ගණවය දකපති බුකි-සගහට දිනි ප
[රි සවණ කොටු නක-මහරජි (ව)ඩම[න]-
3. ක-අහලවිය බොජි[ක-පති පය]ගලක අහලිපවත-විහ[රෙ] පක-වට ලබහට ච අගහට
ච බො[ති කරහත] ච පොහොත-කරහි ගහ-චෙතහි ව
4. ජිණ පදි-සතර කොට (දිනෙ බො)-ති-අගණක වවික ගනිය බුකි-සගහට මෙව දිනි [|*] විහිර වතක අහලිය
5. අකට-තනහි කනවය බුකි-සගහට දිනි …........(අතිනි)-සමිය අකඩ-තනහි
6. ගනවය බුකි-සගහට මෙව දිනි ............... කව-කටක අරහය නක අබයහ
7. වවිය පස-මුල දරය ගනිය පියගලක අහලිපවතෙ-විහරහි මෙව ගහටය
8. ජිණපදි-සතර කරන කොටු දිනි තොටගමක-අළි ච වවි ච කිණ ගනය ……….... දවින- අතහන පති, ච තබලක-ව (නෙ) හුමනය-
9. -හ පුත කලයහ පති ච විසිති-කරිහක කුබර වස-වසිකෙ කොටු දිනි [|*] මත ඉසයහ දක-
බුක පති ච ………... සගමතහ පති ච විසිතකරිහකෙ (කුබර) [පසු]කුලික (පිඩවෙ)තික
10. තෙරනට දිනි [|*] සතනිය-නකයහ පතිය විසිති-කරිහක කුබර පිදවෙතික-තෙරනෙට මෙව
දිනි [|*] උපලවිලක-පිටිය සලිය …………..... පියගලක අහලි-
11. පවතහි බුකි-සගහට දිනි [|*] [ප]ත-අරබරකණක සත[යහ]පුත රකරජක ජියෙ ච (උ)හචරණ හදනහ ච බුකි-සගහට මෙව
12. දිනිය අරබි මහදෙව .................... ..විහර ආමෙත අ[සගිරයහ] පුත අමෙත අහලය මහවි- හර-වසික- තෙරනට කරිට.
13. මෙ-විහරහි (අබගි)රි-වසි(ක-තෙ(ර)න ච දකි)ණි-විහර-වසික (තෙරන ච) ……… ම ……. තෙරෙන ච අහලි-අරබ
14. නිවසික තෙරෙන ච අ…….. (සික තෙරෙන ච) ……………… මහ-තෙර (මු)ඩ (කො) ………..
15. බජනිකෙ [|*] නක-මහරජහ පුත තිස-මහරජහ සෙනපති අහලය පියගල(ක)
16. (අ)හලි-පවත-විහර (අකිත) සග-(අරබ) කරය මහවිහර-වසක
17. බුක-සගහට දිනි (අහ)ලි(ගම ච) අහලි-පවත-වි(හර) හි දිනි
18. වවි(ච) දිනි ……………. පති සක[ල] දිනි.
යහපතක් වේවා! අසගිරිය1 අමාත්යවරයාගේ, පුත් අහලය2 විසින් පැවිදි ආරාමයක්3 ආරම්භ අතර එයපයගලක4 අහලි-පවත5 විහාරය ලෙස නම් කර ඇත. වාදමනක අහලවි6 හි ජල බදු ආදායම එහි භික්ෂූන් වහන්සේලාට ප්රධානය කර ඇති අතර, එය සදාකාලික7 ලෙස පරිපාලන කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි කර එය ප්රකාශයට8 පත් කර ඇත.
මහා නාග රජතුමා බදු ආදායම ලබා දුන් වදමනක අහලවි (වැවෙ) හි ප්රධානියා9 එහි ආදායම10 පයගලක ආරාමයේ11 දාන ශාලා පරිශ්රයේ වියදම් සඳහා ලබා දුන්නේය. අහලි පවත සහ බෝධි සිද්ධස්ථානය12 හි සහ බුමුතුරුණු ඇතිරීම සඳහා13 සහ උපෝසතා මන්දිරය14 හෝ චෛත්ය සිද්ධස්ථානය15 ට( ඔහු) විසින් බෝදි-අගනක17 වැව අත්පත් කර ගෙන එම18 භික්ෂූන් වහන්සේලාට ලබා දෙන ලදී.
විහාර19 හි නිර්මාතෘ අහලිය, එම භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්රජාවට ලබා දුන්නේය .................. එය සදාකාලික 20 තෑග්ගක් ලෙස පරිපාලන කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි කර ඔහු එම භික්ෂූන් වහන්සේලා ප්රජාවට ම ලබා දුන්නේය ................... ඔහු හිමිකාරීත්වය දරන කව-කටක, 21 එය සදාකාලික22 ලෙස පරිපාලන කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි කිරීමෙන් පසුව, තෑග්ගක් ලෙස ඔහු පසෙහි වටිනාකම ගෙවා 23, අරහයහි නාග අභය වැව ද මිල දී ගෙන,24 පියගලක පිහිටි එකම අහලිපවත ආරාමයේ (චෛත්ය) විහාරයේ 25 බුමුතුරුණු ඇතිරීම26 සඳහා එය ලබා දුන්නේය.
වාස 27 කාලය තුළ පදිංචිකරුවන්ගේ ප්රයෝජනය සඳහා කරස විස්සක් පමණ වූ ප්රමාණය, තොටගමික28 ඇළ මාර්ගය සහ වැව, මතය හි කොටස් ............... තබක වන29 හි හුමනමයාගේ30 පුත් වන කළයාගේ31 කොටස32 ඔවුන්ගෙන් මිල දී ගෙන අත්පත් කර ගත්තේය.33 ඔහු (එසේම) වැඩිහිටියන්ගේ ප්රයෝජනය සඳහා ලබා දී ඇති අතර, පසුකාලිනව පාංසුකූල34 සහ පින්ඩපාතික35 භාරයන්, ජල ආදායමේ කොටස36 අයත් වේ) අමාත්ය ඉසය සහ සග ඇමතිවරයාගේ කොටස, සෑම කුඹුරක ම කරස විස්සක් ලබා දුන්නේය. පින්ඩපාතික37 භාරයන් පිළිපදින ස්වයං-වැඩිහිටියන්ගේ ප්රයෝජනය සඳහ කරිස විස්සක් සතනිය නකයා (කුඹුරු) වලින් කොටසක් ලබා දී ඇත. (නමින් හැඳින්වෙන ඉඩම) උපලවිපිටිය සහ සාලිය ……….... භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ (ආරාමයේ) පියගලක අහලි-පවතගේ ප්රජාවගේ ප්රයෝජනය සඳහා ලබා දී ඇත. පත-අරබහි රකනක සගයාගේ පුතුන් වන රකරකස්38 ජිය සහ උහචරන හදන විසින් අරබි-මහලව39 එම භික්ෂූන් වහන්සේලාට ලබා දී ඇත.
(මෙය) මහාවිහාර නිකායේ වැඩිහිටියන්ගේ ප්රයෝජනය40 සඳහා අසගිරියගේ පුත් අහලය අමාත්යතුමා විසින් ආරාමය පිහිටුවා ඇත. .................... අභයගිරි-විහාර41 හි නිකායේ සහ ………….. හි වැඩිහිටියන් සහ අහලිගේ වත්තේ පදිංචිකරුවන් වන වැඩිහිටියන් …………….... සහ පදිංචිකරුවන් වන වැඩිහිටියන් .............. වැඩිහිටි විද්යාලයක් පිහිටුවා 42 …………….. භුක්ති විඳිය යුතුය ................... මහා තිස්ස රජුගේ සෙන්පති අහලය, මහා රජුගේ පුත්රයා වන නාගේ ස්ථාපනය කිරීම සදාකාලිකව පවතිනු ඇත. පියගලක අහලි-පවතගේ පැවිදි ආරාමය වන අතර එය මහවිහාර නිකායේ (ප්රජාව) භික්ෂූන් වෙත ලබා දෙන ලදී. ඔහු අහලිගම ආරාමයට (අහලිගම ගම්මානය) ද ලබා දුන්නේය. වැව ද (එම නමින්) ලබා දුන්නේය ................ සියලුම කොටස් ලබා දුන්නේය ……………… .
1.
අසගිරය යන නම අංක 53 හි ඉසගිරිය හා සමාන සම්භවයක් ඇති බව පෙනේ.ඉහත පිටුව 81 fn. 8 බලන්න.
2.
අහලයව සංස්කෘත ඇස්ලෙස හා සමාන කළ යුතුය.
3.
සග-අරබ යනු පාලි භාෂාවේ සංඝාරමය යන්නයි. අකිත යනු සංස්කෘත ආඛත.
4.
මෙම නම පසුව ශිලා ලේඛනයේ පියගලක ලෙස දක්නට ලැබේ. ඊ ලකුණ සමහර විට මෙහි ලියා ඇති අතර එය අක්රිය ව ඇත.
5.
සංස්කෘත ඇස්ලෙස - පර්වත
6.
වදමනනක යනු පාලි හි වද්දමානක, එලුවෙන් වදුන්නා, අහලවි යනු අහල-වවි, අහලවි වැව
7.
අකද ලනහි ගනවය: ඉහත බලන්න.
8.
පරිසවන කොටු: පරිසවන යනු සංස්කෘතයෙන් පරිස්රාවන වනු ඇත; සාහිත්යානුකූලව සමාන කළ හොත්, පරිසවන යනු ‘අසන්නට ලැබුණි’. අර්ථය ලබා දේ. පරිස්රාවන යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ ජල පෙරණයක් වන අතර එම වාක්ය ඛණ්ඩය 'ජල වික්රියාකාරක සැපයීමේ අරමුණින්' ලෙස පරිවර්තනය කළ හැකිය.
9.
බොජික-පති.
10.
අගහට: වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම. අමුත්තන්ට ආගන්තුක සත්කාරය දැක්වීම සඳහා මෙම වචනය අර්ථ නිරූපණය කළ හැකිය. අග යන්න සංස්කෘත අර්ගහය හා සමාන වේ.
11.
පකවත: වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම ‘ඉවුම් පිහුම් කවය’, ඉහත බලන්න, පිටුව 72 n. 24 දාන ශාලාව යන්නෙහි පරිවර්තනය ද්විතියික අර්ථයකින් පවතී.
12.
බතිකර- පාලියෙන් බෝධිහාර.
13.
ජින-පටිසතර කොටු: ඉහත පිටුව 68 බලන්න.
14.
පොලොතකරහි: ඉහත පිටුව 61 බලන්න,
15.
ගහචෙතහි: ඉහත පිටුව 42 බලන්න.
16.
ගණිය: වචනනුසාරයෙන් ගෙන ඇත. නූතන සිංහල භාෂාවේ යෙදීමක් සමාන වේ. දේපලක් මිලට ගැනීම, ගන්නවා
17.
පාලියෙන් බෝධි-අගනක. නූතන සිංහල භාෂාවෙන් නම බොයගනේ .
18.
මෙව: සංස්කෘත වෙතින් මෙම අංශුවේ පරිණාමය සඳහා සංස්කෘත, පාලියෙන් එව, ඉහත පිටුව 53 බලන්න
19.
වෙහිර-වටක- ඉහත විදැහුම්කරණය උපකල්පිත ය. වටක පාලි වල්ත්තු හා සම්බන්ධ විය හැකි අතර විහාර උද්යානවල භාරකරු ලෙස ඉදිරිපත් කෙරේ. 1.12 දක්වා වූ දෙයින්, ගණනය කර ඇති විවිධ ඉඩම්වල පරිත්යාගශීලීන් සම්බන්ධයෙන් අර්ථ නිරූපණය තරමක් අවිනිශ්චිතය.
20.
අකද තනහි කනවයේ: අකද-තනහි ගනවය යන ප්රකාශයේ ප්රභේදයකි.
21.
අතිනි-සමිය: ඉහත බලන්න.
22.
අකද තනහි ගෙනවය: අකද-තනහි ගෙනවය යන වාක්ය ඛණ්ඩයේ ප්රභේදයකි. ඉහත 7 සටහන බලන්න.
23.
ජිය-පඩි සතර කොටු: - ඉහත බලන්න, පිටුව 69 බලන්න.
24.
ගණිය: ඉහත 7 වන සටහන බලන්න, පස-මූල සංස්කෘත පාම්ශූමූලය සමඟ සමාන වේ. දරිය දරිය සඳහා ඉහත පිටුව 92 බලන්න.
25.
වස-වසික කොටු: ඉහත බලන්න
26.
ගහටය: මෙය ගහචෙතටය යන්න කෙටි යෙදුමක් ලෙස උපකල්පනය කර ඇත.
27.
පාලියෙන් තිත්තගාමක. එලුවෙන් තොටගමු
28.
පටි- පාලියෙන් පට්ටි
29.
කින ගණය: ඉහත බලන්න.
30.
හුමනයා- පාලියෙන් සුමනක.
31.
හුමනයා- පාලියෙන් සුමනක.
32.
කළය පාලියෙන් කලක
33.
පාම්සුකුකිකයන් යනු මළ සිරුරක් වළලනු ලබන වළට ඉහළින් පොළොවේ ගොඩවල් (පාම්සුකූල) වලින් තෝරා රෙදි හැරුණු විට සිවුරක් ඇඳීමට වෙනත් රෙදි භාර නොගත් භික්ෂූන්ය.
34.
පිණ්ඩපතිකයන් යනු ආහාර අනුභව කිරීමට භාර ගත් භික්ෂූන් වහන්සේලා වන නමුත් පාම්සුකුලික සහ පින්ඩපාතික යනු අයැදීමෙන් ලබාගත් ධුතන්ගස් දහහතරෙන් දෙකකි. P. T. S. පාලි ශබ්දකෝෂය, S. V
35.
දකපාලි.
36.
ස්වේච්ඡාවෙන් දැඩි ජීවිතයක් ගත කළ භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා එවැනි නිදහස් පරිත්යාගයන්; එවැනි පුරුදු අත්හැරීමට ඔවුන්ව පොළඹවනු ඇත. අවම වශයෙන් පෞද්ගලිකව හෝ
37.
මෙම නම තරමක් ආගන්තුක ය.
38.
පාලියෙන් පත්තාරාම වනු ඇත.
39.
මහවිහාර-වාසික: ඉ-සිං යනු මහවිහාර නිකායේ සාමාජිකයන් මහාවිහාර-වාසින් ලෙස හැඳින්වේ. ඒ හා සමානව, අනෙක් නිකායන් දෙදෙනාගේ සාමාජිකයින්ටද, වාසින් යන්න විහාරයේ නමට එකතු කර ඇත.
40.
විහාරය මහවිහාර-නිකාය වෙත පරිත්යාග කරන ලද බැවින්, අභයගිරි සහ දක්ඛිගිරි නිකායන්හි සාමාජිකයින් මෙම පරිත්යාග වලින් ලැබෙන ප්රතිලාභ වලින් විශේෂයෙන් බැහැර කර ඇති බව පෙනේ, මෙම සහෝදර මූලයන් දෙක සඳහා, UHC, වෙළුම I, පිටුව 245ff බලන්න. දක්ෂිණ-විහාරය විශේෂිත නිකායක් ලෙස සඳහන් කිරීම වැදගත් ය. මෙය පසුකාලීනව ජේතවන නිකායට අදාළව වර්ධනය විය.
කිසියම් නිකායක සාමාජිකයින්ට මෙම ආරාමය ප්රදානය කිරීම කලින් ලියකියවිලිවල කාර්තු හතරේ ‘සංඝයා’ වෙත කරන ලද පරිත්යාගයන්ට වඩා වෙනස් ය. බෞද්ධ පිළිවෙලෙහි විශ්වීයත්වය තවදුරටත් ක්රියාත්මක වූ බවක් නොපෙනේ.
41.
මුද යනු පැහැදිලිවම මුල යන්නෙහි මුල් ස්වරූපයයි, එය නිකායට වඩා කුඩා භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ එකතුවකි. දහවන ශතවර්ෂයේ දී, අභයගිරි-විහාරයේ සහ මහාවිහාරයේ මූලයන් කිහිපයක් විය, මෙය අනුරධපුර හෝ පළාත්වල විශේෂිත පැවිදි ආයතනයක් වටා කේන්ද්රගත භික්ෂූන් වහන්සේලා පිළිබඳව ඇති මුල්ම සඳහනයි. මෙම ඡේදය මුළුමනින්ම සංරක්ෂණය කර තිබුනේ නම්, මෙම මූලවල මූලාරම්භය පිළිබඳ අපැහැදිලි විෂය කෙරෙහි ආලෝකයක් වනු ඇත, සමහර විට එය චූලවංශයෙහි හි සඳහන් විය හැක.
42.
මුලර් AIC පිටුව 29.